สรุปหลักเกณฑ์ราคากลางงานก่อสร้าง ฉบับ 2569

ประกาศคณะกรรมการราคากลางและขึ้นทะเบียนผู้ประกอบการ ลงวันที่ 19 พ.ค. 2569 · ราชกิจจานุเบกษา 8 มิ.ย. 2569 · มีผลบังคับใช้ 9 มิ.ย. 2569 — ยกเลิกหลักเกณฑ์ฉบับ 2560 และฉบับแก้ไขเพิ่มเติมทั้งหมด

อ่านป้ายกำกับก่อนใช้งาน: 🔵 ตัวบทหลักเกณฑ์ มีอยู่จริงในเอกสารหลักเกณฑ์ อ้างอิงได้ (ระบุชื่อเอกสารและเลขหน้ากำกับไว้) 🟠 คำอธิบายของทีมงาน ทีมงานเรียบเรียงเพิ่มให้ทำงานง่ายขึ้น ห้ามนำไปอ้างเป็นตัวบท
🟠 คำอธิบายของทีมงานหมายเหตุจากทีมงาน: หน้านี้เป็นบทสรุปเพื่อช่วยทำงาน ไม่ใช่เอกสารราชการ — การจัดทำราคากลางที่มีผลทางกฎหมายต้องทำโดยคณะกรรมการกำหนดราคากลางที่หัวหน้าหน่วยงานแต่งตั้ง และต้องอ้างอิงเอกสารฉบับเต็มที่มีผลบังคับ ณ วันคำนวณจริง

1 ใครเป็นผู้ออกหลักเกณฑ์ — โครงสร้างอำนาจตามกฎหมาย🔵 ตัวบทหลักเกณฑ์

เรื่องนี้เข้าใจผิดกันมาก และมีผลจริงเวลาต้องอ้างอิงชี้แจง — หลักเกณฑ์ราคากลางไม่ใช่ระเบียบของกรมบัญชีกลาง แต่เป็นประกาศของคณะกรรมการราคากลางและขึ้นทะเบียนผู้ประกอบการ ซึ่งเป็นคณะกรรมการที่ตั้งขึ้นตาม พระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 มาตรา 32–34

องค์กรฐานอำนาจและหน้าที่
ผู้ออกหลักเกณฑ์
คณะกรรมการราคากลางและขึ้นทะเบียนผู้ประกอบการ
คณะกรรมการตาม พ.ร.บ.จัดซื้อจัดจ้างฯ 2560 มาตรา 32–34 — มาตรา 34 ให้อำนาจเรื่องราคากลางไว้ครบทั้งวงจร ไม่ใช่แค่ออกประกาศ
  • (1) ออกประกาศกำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการกำหนดราคากลาง (ประกาศในราชกิจจานุเบกษา)
  • (2) กำกับดูแลการกำหนดราคากลางให้เป็นไปตามแนวทางของ พ.ร.บ.
  • (3) ให้คำปรึกษาแนะนำแก่เจ้าหน้าที่หรือหน่วยงานของรัฐ
  • (4) ตีความและวินิจฉัยปัญหาข้อหารือเกี่ยวกับหลักเกณฑ์และวิธีการกำหนดราคากลาง
  • (5) ยกเว้นหรือผ่อนผันกรณีที่ไม่สามารถปฏิบัติตามรายละเอียดของหลักเกณฑ์ตาม (1)
  • (6) พิจารณาข้อร้องเรียนกรณีที่เห็นว่าหน่วยงานของรัฐมิได้ปฏิบัติตามหลักเกณฑ์
  • (7) ออกประกาศหลักเกณฑ์การขึ้นทะเบียนผู้ประกอบการ (ประกาศในราชกิจจานุเบกษา)
มาตรา 35 ต้องทบทวนหลักเกณฑ์อย่างน้อยปีละหนึ่งครั้ง
อธิบดีกรมบัญชีกลางเป็นประธานกรรมการโดยตำแหน่ง — ประกาศฉบับ 2569 จึงลงนามโดย นางแพตริเซีย มงคลวนิช ในฐานะประธานกรรมการราคากลางฯ ไม่ใช่ในฐานะอธิบดี
ฝ่ายเลขานุการ
กรมบัญชีกลาง
ตามแนวทางและวิธีปฏิบัติฯ ข้อ 22: "ให้กรมบัญชีกลาง ในฐานะที่เป็นหน่วยงานกลาง ซึ่งกำกับดูแลการกำหนดราคากลางงานก่อสร้าง และเป็นฝ่ายเลขานุการคณะกรรมการราคากลาง…"
หน้าที่: เผยแพร่หลักเกณฑ์ · ให้คำปรึกษา จัดทำคู่มือ ฝึกอบรม · ดูแลระบบ e-GP · จัดทำและแจ้งเวียนตารางประกอบ (ค่าขนส่ง ค่าแรง ค่าดำเนินการ) โดยความเห็นชอบของคณะกรรมการราคากลาง · ประกาศอัตราดอกเบี้ยเงินกู้และตาราง Factor F ตามที่แนวทางฯ ข้อ 13 มอบอำนาจไว้
คณะกรรมการราคากลางฯ ไม่ได้เป็นหน่วยงานในสังกัดกรมบัญชีกลาง
ตีความ “กระบวนการจัดซื้อจัดจ้าง”
คณะกรรมการวินิจฉัยฯ (กวจ.)
คณะกรรมการตาม มาตรา 27–29 (ประธานคือปลัดกระทรวงการคลัง) — มาตรา 29 ให้อำนาจตีความและวินิจฉัยข้อหารือ ให้คำปรึกษา และยกเว้น/ผ่อนผัน เฉพาะการปฏิบัติตาม พ.ร.บ. กฎกระทรวง และระเบียบ รวมทั้งสั่งให้เป็นผู้ทิ้งงานและเพิกถอนชื่อผู้ทิ้งงาน
ข้อหารือเรื่องหลักเกณฑ์ราคากลาง ไม่ใช่อำนาจของ กวจ. — กฎหมายแยกไว้คนละคณะ อะไรที่เป็น “หลักเกณฑ์และวิธีการกำหนดราคากลาง” อยู่ที่คณะกรรมการราคากลาง ตาม ม.34 (4) (5) (6) ทั้งหมด · คนละคณะกับคณะกรรมการราคากลาง หนังสือที่ขึ้นต้น “กค (กวจ)” มาจากคณะนี้
ผู้คำนวณรายโครงการ
คณะกรรมการกำหนดราคากลาง
คณะกรรมการระดับโครงการที่หัวหน้าหน่วยงานของรัฐแต่งตั้ง เพื่อคำนวณราคากลาง ของงานนั้นให้ถูกต้องตามหลักเกณฑ์ · ชื่อคล้ายกันแต่คนละองค์กรกับ "คณะกรรมการราคากลางและขึ้นทะเบียนผู้ประกอบการ" — สับสนกันบ่อยที่สุด

เทียบให้ชัด: มาตรา 29 กับ มาตรา 34 — ใครตีความเรื่องอะไร

ทั้งสองมาตราให้อำนาจ “ตีความ วินิจฉัย และผ่อนผัน” เหมือนกัน แต่คนละขอบเขต เวลาจะทำหนังสือหารือ ถ้าส่งผิดคณะ เรื่องจะถูกส่งต่อและเสียเวลาโดยไม่จำเป็น

คณะกรรมการวินิจฉัยฯ (กวจ.)

มาตรา 29 · ประธาน = ปลัดกระทรวงการคลัง
  • เสนอแนะแนวทางแก้ปัญหาต่อคณะกรรมการนโยบาย
  • ให้คำปรึกษาแนะนำแก่เจ้าหน้าที่หรือหน่วยงานของรัฐ
  • ตีความและวินิจฉัยข้อหารือเกี่ยวกับการปฏิบัติตาม พ.ร.บ. กฎกระทรวง หรือระเบียบ
  • ยกเว้นหรือผ่อนผันการไม่ปฏิบัติตามกฎกระทรวงหรือระเบียบ
  • สั่งให้เป็นผู้ทิ้งงาน / เพิกถอนชื่อผู้ทิ้งงาน
ตัวอย่างเรื่องที่ส่ง กวจ.: วิธีจัดจ้าง การแบ่งซื้อแบ่งจ้าง คุณสมบัติผู้ยื่นข้อเสนอ การแก้ไขสัญญา งดหรือลดค่าปรับ ขยายเวลา การตรวจรับ ผู้ทิ้งงาน

คณะกรรมการราคากลางฯ

มาตรา 34 · ประธาน = อธิบดีกรมบัญชีกลาง
  • ออกประกาศหลักเกณฑ์และวิธีการกำหนดราคากลาง
  • กำกับดูแลการกำหนดราคากลางทั้งระบบ
  • ให้คำปรึกษาแนะนำเรื่องการใช้หลักเกณฑ์ราคากลาง
  • ตีความและวินิจฉัยข้อหารือเกี่ยวกับหลักเกณฑ์และวิธีการกำหนดราคากลาง
  • ยกเว้นหรือผ่อนผันกรณีปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ราคากลางไม่ได้
  • พิจารณาข้อร้องเรียนว่าหน่วยงานไม่ทำตามหลักเกณฑ์ราคากลาง
ตัวอย่างเรื่องที่ส่งคณะกรรมการราคากลางฯ: การถอดแบบ ค่าวัสดุมวลรวม แหล่งราคาวัสดุ ค่าแรงงาน ค่าขนส่ง ค่าดำเนินการ Factor F ค่า K แบบฟอร์ม ปร. อายุราคากลาง และการขอผ่อนผันเมื่อคำนวณตามหลักเกณฑ์ไม่ได้
🟠 คำอธิบายของทีมงานจุดที่มักเข้าใจผิด: ไม่ใช่ว่าเรื่องตีความทั้งหมดเป็นของ กวจ. — เรื่องราคากลางตีความโดยคณะกรรมการราคากลางฯ เอง ตาม ม.34 (4) และการขอผ่อนผันเมื่อทำตามหลักเกณฑ์ไม่ได้ก็ยื่นต่อคณะกรรมการราคากลางฯ ตาม ม.34 (5) ไม่ใช่ยื่นต่อ กวจ. · ผลการวินิจฉัยตาม (4) (5) (6) กฎหมายบังคับให้ประกาศในระบบเครือข่ายสารสนเทศของกรมบัญชีกลาง จึงเป็นเหตุผลที่หนังสือออกมาในนามกรมบัญชีกลาง ทั้งที่ผู้วินิจฉัยคือคณะกรรมการราคากลางฯ
🟠 คำอธิบายของทีมงานดูจากหัวหนังสือก็รู้ว่าใครออก: หนังสือที่คณะกรรมการราคากลางออกเองจะมีวงเล็บ “กค (กรท)” เช่น ว476 (การผ่อนผันตารางค่าดำเนินการฯ) ใช้เลขที่ กค (กรท) 0433.2/ว 476 และระบุในเนื้อหนังสือว่า “อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๓๔ วรรคหนึ่ง (๓) และ (๕)” — ส่วนหนังสือที่กรมบัญชีกลางแจ้งเวียนตามหน้าที่ของตนจะไม่มีวงเล็บ เช่น กค 0433.2/ว 475, ว 477, ว 480, ว 481 · และหนังสือของ กวจ. จะขึ้นต้น “กค (กวจ)” ซึ่งเป็นเรื่องกระบวนการจัดซื้อจัดจ้าง ไม่ใช่เรื่องหลักเกณฑ์ราคากลาง

ทำไมต้องรู้: เวลาชี้แจงกรรมการตรวจสอบหรือ สตง. การอ้างฐานอำนาจให้ถูกองค์กรทำให้เอกสารมีน้ำหนัก — หลักเกณฑ์อ้าง "ประกาศคณะกรรมการราคากลางฯ ตาม ม.34(1)" ส่วนตาราง Factor F อ้าง "ประกาศกรมบัญชีกลาง ตามแนวทางฯ ข้อ 13"

2 สูตรคำนวณราคากลาง🔵 ตัวบทหลักเกณฑ์

ส่วนที่ 1 · งานก่อสร้าง
ค่างานต้นทุน × Factor F
Σ(ปริมาณ × ราคาวัสดุ) + Σ(ปริมาณ × ค่าแรงงาน) จากการถอดแบบ
✓ คูณ Factor F
+
ส่วนที่ 2 · ครุภัณฑ์
ครุภัณฑ์จัดซื้อ/สั่งซื้อ + ค่าขนส่ง/ติดตั้ง + VAT 7%
✕ ห้ามคูณ Factor F
+
ส่วนที่ 3 · ค่าใช้จ่ายพิเศษ
ค่าใช้จ่ายพิเศษตามข้อกำหนดฯ + VAT 7%
✕ ห้ามคูณ Factor F
=
ราคากลางงานก่อสร้าง
สรุปรวมทั้งโครงการในแบบสรุปราคากลาง (งานอาคาร: แบบ ปร.4)

3 ชุดแบบฟอร์มใหม่ 2569 — แบบ ปร.1 ถึง ปร.4🔵 ตัวบทหลักเกณฑ์

🔵 ตัวบทหลักเกณฑ์เลขแบบฟอร์มถูกจัดใหม่ทั้งชุด! หลักเกณฑ์ 2569 เลิกใช้ชุด ปร.4 / ปร.5(ก) / ปร.5(ข) / ปร.6 ของหลักเกณฑ์ 2560 เดิม — งานอาคารใช้ชุด ปร.1–ปร.4 ส่วนงานทาง สะพานและท่อเหลี่ยม และงานชลประทาน ใช้แบบสรุปราคากลางของหมวดตัวเอง (BOQ ที่มีช่อง Factor F ในตาราง) — อ้างอิง หลักเกณฑ์การคำนวณราคากลางงานก่อสร้างอาคาร พ.ศ. 2569 ส่วนที่ 1 ข้อ 4 หน้า 5–13 และแนวทางและวิธีปฏิบัติฯ ข้อ 20

งานก่อสร้างอาคาร ใช้ชุดแบบฟอร์มรายงานการคำนวณราคากลาง ดังนี้:

แบบใช้ทำอะไรเข้าสูตรส่วนไหน
ปร.1 แบบแสดงรายการ ปริมาณงาน และราคา (ค่างานต้นทุน) — ผลถอดแบบทีละรายการ: ปริมาณงาน ค่าวัสดุ ค่าแรงงาน แยกได้มากกว่า 1 ชุดตามกลุ่มงาน ส่วนที่ 1
ปร.1 (ก) แบบสรุปค่าก่อสร้าง (ค่างานต้นทุน) — ใบปะหน้าแบบ ปร.1: นำค่างานต้นทุนมาคูณ Factor F ส่วนที่ 1
ปร.2 แบบแสดงรายการ ปริมาณงาน และราคา (ครุภัณฑ์จัดซื้อ) — รายการครุภัณฑ์ที่คำนวณในราคาผู้ผลิต/ผู้จำหน่าย ส่วนที่ 2
ปร.2 (ก) แบบสรุปค่าครุภัณฑ์จัดซื้อ — ใบปะหน้าแบบ ปร.2 (ไม่คูณ Factor F, บวก VAT 7%) ส่วนที่ 2
ปร.3 แบบแสดงรายการ ปริมาณงาน และราคา ค่าใช้จ่ายพิเศษตามข้อกำหนด — พร้อมแบบแสดงการคำนวณและเหตุผลความจำเป็นของค่าใช้จ่ายพิเศษแต่ละรายการ ส่วนที่ 3
ปร.4 แบบสรุปราคากลางงานก่อสร้างอาคาร — รวมค่าก่อสร้างทุกส่วน (ปร.1(ก) + ปร.2(ก) + ปร.3) เป็นราคากลางทั้งโครงการ เสนอหัวหน้าหน่วยงาน ผลรวมสุดท้าย

งานทาง สะพาน และท่อเหลี่ยม และงานชลประทาน ไม่ใช้ชุด ปร. — ใช้แบบสรุปราคากลางของหมวดตัวเอง เป็นตาราง BOQ รายการเดียวที่มีช่องราคาต่อหน่วย (Unit Cost), ช่อง Factor F/VAT และช่องรวมราคากลาง ในแบบเดียวจบ — ดูรายละเอียดช่องต่อช่องได้ที่ หลักเกณฑ์ฯ งานก่อสร้างทาง สะพาน และท่อเหลี่ยม ส่วนที่ 1 ข้อ 4 หน้า 6–22 และ หลักเกณฑ์ฯ งานก่อสร้างชลประทาน ส่วนที่ 1 ข้อ 4 หน้า 5–15

4 โครงสร้างเอกสารหลักเกณฑ์ฉบับ 2569🔵 ตัวบทหลักเกณฑ์

หลักเกณฑ์ฉบับใหม่แบ่งเป็น 4 ชุดเอกสารหลัก ใช้ตามประเภทงาน:

ชุดเอกสารใช้กับงานสาระสำคัญ
แนวทางฯ แนวทาง วิธีปฏิบัติ และรายละเอียดประกอบ ทุกประเภทงาน ขั้นตอนการคำนวณ หน้าที่คณะกรรมการ การเปิดเผยราคากลาง (ข้อ 20) การทบทวนราคากลาง ค่าใช้จ่ายพิเศษ
อาคาร หลักเกณฑ์งานก่อสร้างอาคาร อาคาร สิ่งปลูกสร้าง เกณฑ์การเผื่อวัสดุ ตารางวัสดุมวลรวมต่อหน่วย การถอดแบบ Factor F งานอาคาร
ทาง หลักเกณฑ์งานทาง สะพาน และท่อเหลี่ยม ถนน สะพาน ท่อลอดเหลี่ยม อัตราราคางานต่อหน่วย ตารางปริมาณวัสดุงานสะพาน ค่าขนส่งวัสดุ Factor F งานทาง/งานสะพาน
ชลประทาน หลักเกณฑ์งานก่อสร้างชลประทาน เขื่อน ฝาย คลอง อาคารชลประทาน อัตราราคางานดิน งานคอนกรีตและหิน งานบาน–ฝาท่อ–เครื่องยก Factor F งานชลประทาน

5 หนังสือเวียนประกอบที่ต้องใช้คู่กัน🔵 ตัวบทหลักเกณฑ์

🟠 คำอธิบายของทีมงานตัวเลขเหล่านี้เปลี่ยนเป็นระยะ — กฎหมายกำหนดให้คณะกรรมการราคากลางทบทวนหลักเกณฑ์อย่างน้อยปีละครั้ง (พ.ร.บ.จัดซื้อจัดจ้างฯ 2560 มาตรา 35) ก่อนใช้จริงให้ตรวจสอบประกาศ/หนังสือเวียนฉบับล่าสุดที่ กรมบัญชีกลาง เสมอ

6 กติกาสำคัญที่พลาดกันบ่อย🟠 คำอธิบายของทีมงาน

7 ราคากลาง ≠ ราคามาตรฐาน — แยกให้ถูก🟠 คำอธิบายของทีมงาน

สองคำนี้คนสับสนบ่อยที่สุด ใช้แทนกันไม่ได้:

ราคากลางงานก่อสร้างเกณฑ์ราคามาตรฐานสิ่งก่อสร้าง
เจ้าของหลักเกณฑ์ คณะกรรมการราคากลางและขึ้นทะเบียนผู้ประกอบการ
ออกตาม ม.34 วรรคหนึ่ง (1) — กรมบัญชีกลางเป็นฝ่ายเลขานุการ ไม่ใช่เจ้าของหลักเกณฑ์
สำนักงบประมาณ
ใช้ในขั้นตอน จัดซื้อจัดจ้าง — เป็นราคาอ้างอิงในการประกวดราคา ตั้งงบประมาณ — ประกอบคำของบประมาณรายจ่าย
วิธีได้มา คณะกรรมการถอดแบบคำนวณจริงทีละโครงการ (แบบ ปร.1 → ปร.4) ตารางราคาต่อหน่วยมาตรฐานที่ประกาศเป็นรอบ
เอกสารที่เกี่ยว ชุดแบบ ปร.1–ปร.4 / แบบสรุปราคากลาง — เปิดเผยพร้อม บก.01 และ BOQ บัญชีราคามาตรฐานสิ่งก่อสร้าง/ครุภัณฑ์
ตัวเลขเท่ากันไหม ไม่จำเป็นต้องเท่ากัน — และใช้แทนกันไม่ได้

8 ดาวน์โหลดเอกสารฉบับเต็ม🟠 คำอธิบายของทีมงาน

โฆษณา